علی نیاز آخونداوف مدیر ، روحانی و مداح کاروان محب الرضای جمهوری آذربایجان ، یکی از معدود فعالان مذهبی جمهوری آذربایجان است که تمام وقت خود را برای ارشاد و هدایت دینی و مذهبی افرادی وقف کرده است که در دوران سلطه رژیم کمونیستی شوروی سابق در جمهوری شیعه نشین آذربایجان از دین و مذهب دور افتاده اند.

وی که 35 سال دارد و به مدت 12 سال در حوزه های علمیه قم و مشهد درس طلبگی خوانده و مدت 12 سال خادم بارگاه مبارک امام رضا (ع) بوده ، در خانواده ای مذهبی و با سابقه روحانی در شهر آستارای جمهوری آذربایجان متولد شده و هم اکنون ساکن باکو است.

وی با تاسیس یک شرکت زیارتی و توریستی ، هر ماه یک کاروان زیارتی 40 نفره را برای سفر به اماکن زیارتی جهان اسلام در ایران ، عربستان ، عراق و سوریه مدیریت می کند.

در ادامه ، گفتگوی خبرنگار اعزامی پایگاه اطلاع رسانی حج به عراق با این روحانی و مدیر کاروان زیارتی آذری را می خوانیم.

فرایند سفر زیارتی کاروانهای زیارتی آذری تحت مدیریت شما چه مراحلی را طی می کند؟

 پس از شناسایی عاشقان اهل بیت (ع) و تکمیل شدن ظرفیت 40 نفره کاروان ، اقدام به اخذ ویزا کرده و سفر 15 روزه خود از راه زمینی ایران به عتبات عالیات عراق آغاز می کنیم. علاوه بر این در برخی از سفرها ، از طریق راه زمینی گرجستان ـ ترکیه ـ سوریه ، اماکن زیارتی سوریه را زیارت کرده و پس از آن به عتبات عالیات عراق مشرف می شویم و در ادامه سفر زیارتی به سوریه برگشته و از طریق مرز زمینی ترکیه اماکن زیارتی مشهد و قم را در ایران زیارت کرده و به کشور خود باز می گردیم. در پایان این سفرها همچنین عکس و فیلم حضور زائران در اماکن زیارتی نیز به زائران کاروان اهدا می شود.

با توجه به آشنایی محدود برخی از شهروندان محترم جمهوری آذربایجان با مسایل دینی ، در طول سفر خود ، چه اقدامات تبلیغی و ترویجی دینی را انجام می دهید؟

 در طول سفر علاوه بر برنامه های عادی سفر زیارتی ، به تبلیغ دینی و مذهبی پرداخته و بنا بر ضرورت به بیان تاریخ اسلام و تاریخچه اماکن متبرکه و زیارتی نیز می پردازیم. همچنین در طول سفر زیارتی خود احکام شرعی و روایات مشهور دینی نیز بیان می شود تا زائران درک درستی از جایگاه اماکن متبرکه ، بزرگان دینی ، ائمه اطهار و اهل بیت (ع) داشته باشند.

ترکیب سنی و جنسیتی کاروان های زیارتی شما تا به حال چگونه بوده است؟

 در هر سفر زیارتی ، نیمی از جمعیت کاروان ما را جوانان و نیمی دیگر را افراد مسن تشکیل می دهند به نحوی که جوانان هر سفر در واقع فرزندان زوار مسن سفرهای زیارتی قبلی هستند که با تاکید ما در طول سفر زیارتی ، در خانواده خود به ارشاد دینی پرداخته اند و ما نتیجه زحمات آنها را در سفر زیارتی فرزندانشان می بینیم. در مجموع زنان حدود 60 درصد ترکیب جنسیتی زائران جمهوری آذربایجان را تشکیل می دهند.

ترکیب مذهبی بودن و میزان آشنایی افراد کاروان های زیارتی شما با مسایل دینی تا به حال چگونه بوده است؟

من در سفرهای زیارتی متعددی که هر سال حداقل 12 بار انجام می دهم ، اغلب با جوانانی همسفر شده ام که کمترین آشنایی را با امور و مسایل دینی و مذهبی داشته اند. طی سالیان اخیر در طول سفرهای زیارتی ، افرادی را به اماکن زیارتی آورده ام که در نتیجه تبلیغات درست دینی در طول سفر زیارتی ، محجبه شده اند و نماز خواندن را برای نخستین بار یاد گرفته و تجربه کرده اند.

فعایتهای خود را بر روی چه گروههای سنی متمرکز کرده اید و دوست دارید که در اماکن متبرکه چه کسانی حضور یابند؟

 با توجه به فضای نامساعد مذهبی و دینی در جمهوری آذربایجان ، ما کار خود را بر روی جوانان متمرکز کرده ایم و به هر کسی که به سفر زیارتی کشورهای ایران ، عراق ، سوریه و عربستان مشرف شود ، مدرک رسمی به نام "شهادت نامه" می دهیم و علاوه بر این ، کتب دینی ، لوح فشرده آموزش امور دینی و قرآن نیز به زوار آذری هدیه می دهیم.

پس از بازگشت از سفر زیارتی ، چه کارهایی انجام می دهید؟

 پس از بارگشت از سفر نیز برای هر کاروان زیارتی ماههای گذشته به صورت منظم و دوره ای در منزل یکی از زوار ، آیینهای مذهبی جمعی نظیر دعای توسل و زیارت عاشورا برگزار می کنیم تا آنها از دین و مذهب و فضای معنوی دور نیفتند.

علاوه بر سفرهای زیارتی به اماکن متبرکه کشورهای ایران ، عراق و سوریه ، به سفر مکه هم مشرف شده اید؟

 بله. همه ساله در ایام حج از طریق زمینی کاروانی 40 نفره را برای انجام حج تمتع مدیریت می کنم. من معتقدم که کعبه قبله عبادی مسلمانان و کربلا قبله دلهای شیعیان جهان است و به همین علت همه سعی خود را می کنم که سفرهای زیارتی زوار آذری توام با معرفت دینی و مذهبی باشد.

چه مساله ای سبب شد تا تصمیم بگیرید که برای تبلیغ و ترویج امور دینی فعالیت خود در زمینه اعزام زائران به اماکن متبرکه اسلامی را متمرکز کنید؟

 با بررسی وضعیت و شرایط معنوی سفرهای زیارتی و با علم به اشتیاق مردم شیعه جمهوری آذربایجان برای زیارت از این اماکن و نیز با اشراف به جایگاه و نقش این اماکن در تصفیه روحی و تغذیه معنوی انسانها تصمیم گرفتم که آموزش و تبلیغ دینی خود را با مهمترین مساله زندگی دینی یعنی عمل کردن به احکام دین مبین اسلام و مذهب تشیع آغاز کنم و به همین علت برگزاری سفرهای زیارتی کاروانی را بهترین و مناسبترین راه ترویج عملی و عینی دین و مذهب در وضعیت کنونی دیدم.

هدف شخصی شما از تحصیل در حوزه چه بود؟

 هدف شخصی من از تحصیل حوزوی ، بهره گیری از محضر استادان حوزه های علمیه ایران در شهرهای مشهد و قم ، آموزش علوم دینی و تبلیغ دین و مذهب تشیع راستین در کشورم جمهوری آذربایجان بود و به خودم وعده دادم که همواره مبلغ اسلام و شیعه در جمهوری آذربایجان باشم.

آیا در کشور خودتان با محدویت تبلیغ دین رو به رو هستید؟

 در جمهوری آذربایجان هم اکنون تحصیل دروس و علوم دینی در مدارس دینی خارج از کشور نظیر حوزه های علمیه بر اساس قانون مصوب ممنوع شده است و تحصیل کردگان این گونه مراکز صرف نظر از این که در چه کشوری و در خصوص چه دینی تحصیل کرده باشند ، علاوه بر تعقیب قضایی نمی توانند در اماکن عمومی و یا با تشکیل جلسات به تبلیغ دینی بپردازند ولی خوشبختانه دانشگاه علوم اسلامی در شهر باکو وجود دارد که افراد با پذیرش از طریق کنکور می توانند وارد این دانشگاهها شوند و پس از فارغ التحصیلی و اخذ مدرک ، به تبلیغ دینی بپردازند و تنها در این صورت است که درهای تبلیغ دینی بر روی روحانیون باز می شود و من نیز بر این اساس پس از 12 سال طلبگی در ایران ، در کنکور مذکور شرکت کرده ، وارد دانشگاه شده و فارغ التحصیل شدم و به این طریق مسیر فعالیت و تبلیغ دین را برای خود باز کردم.

گرایش و اشتیاق جوانان به دین و مذهب در کشور جمهوری آذربایجان چگونه است؟

 متاسفانه فضای ناسالم دینی در کشور ما وجود دارد که این فضای ناسالم از دوران حکومت اتحاد جماهیر شوروی آغاز شده و هنوز هم آثار آن به جای مانده است ولی خوشبختانه در سالهای اخیر با گسترش ارتباطات و آگاهی ها ، گرایش مردم به دین و به خصوص گرایش جوانان به مسایل دینی روز به روز در حال گسترش است و همین مساله نیز سبب برخی نگرانیهایی در کشور ما شده است.

به نظر شما علت این که این همه جمعیت سالیانه به زیارت عتبات عالیات می آیند ، چیست؟

 خدواند در قرآن کریم وعده داده است که هر کس در جهت رضایت الهی گام بر دارد و اقدامی شایسته بکند ، خداوند محبت او را در دلهای دیگران خواهد انداخت و همین گام گذاشتن اباعبدالله الحسین (ع) در راه خدا و دین الهی موجب شده است که این چنین به قبله دلها تبدیل شود و این کار در واقع تحقق وعده الهی است.

چقدر از کار خود راضی هستید؟

 من چون برای کسب رضای الهی کار می کنم ، بسیار راضی و خرسندم و افتخار می کنم که در میان خانواده ای بزرگ شده ام که خادم دین بوده اند. به کارم افتخار می کنم و خود را خادم ائمه اطهار و اهل بیت (ع) می دانم و تا جان دارم در این راه باقی خواهم ماند و به تبلیغ دینی خواهم پرداخت.

 غالب مردم هفت میلیون نفری جمهوری آذربایجان شیعه مذهب هستند ولی به علت حاکمیت 70 ساله شوروی کمونیستی ، سالها از اجرای امورات دینی و برگزاری آیینهای مذهبی و دینی محروم بودند.