بخش 2
خمس و زکات و احکام آنها در عمره عمره کودکان اعمال عمره مفرده احرام میقات ( محل احرام ) کیفیّت احرام نیّت لباس احرام
21 |
ماه قمري ديگر وارد مكه شود واجب است با احرام وارد مكه شود ، و در اين فرض فرقي
نمي كند كه به نيت خودش محرم شود يا فرد ديگري .
مسأله 23 : اگر در ماههاي حج عمره مفرده انجام دهد و تا ايام حج در مكه بماند ، جايز
است آن را عمره تمتع قرار دهد و سپس حج تمتع بجـا آورد .
مسأله 24 : كسي كه وظيفه او حج اِفراد است يا به هر صورت حج تمتع او
بدل به اِفراد مي شود ، لازم است در صورت داشتن استطاعت پس از آن بلافاصله عمره
مفرده انجام دهد . بلي انجام عمره مفرده با تأخير نيز كفايت مي كند و ضرري به
حج او نمي زند .
مسأله 25 : كسي كه به احرام عمره
مفرده محرم مي شود تمام محرمات احرام بر او حرام مي شود و بعد از تقصير
يا حلق و طواف نساء و نماز آن چنانچه بيان مي شود ، همه آنها بر او حلال
مي شود .
22 |
خمس و زكات و احكام آنها در عمره
براي قبولي عمره
بايد از مال حلال در اين سفر استفاده شود . و الاّ علاوه بر اينكه اين عبادت مورد
قبول خداي سبحان واقع نمي شود ، در بعضي از موارد موجب بطلان آن نيز
مي شود . يكي از اين موارد نپرداختن خمس و زكات است كه احكام آن به تفصيل در
توضيح المسائل آمده است و در اينجا به مناسبت اشاره اي به احكام آن در رابطه
با عمره مي شود .
مسأله 26 : با مال حرام يا مالي كه
متعلق خمس يا زكات است و خمس يا زكات آن پرداخت نشده ، جايز نيست به عمره
برود .
مسأله 27 : مخارج حج يا عمره يا زيارت ائمه جزء
مخارج سال محسوب مي شود . بنابراين اگر از درآمد همان سال صرف حج يا عمره يا
زيارت شود لازم نيست خمس مبلغي كه صرف حج يا عمره يا زيارت شده پرداخت شود .
23 |
بلي اگر بخواهد از درآمد سالهاي سابق صرف كند ، حتماً بايد قبل از مصرف خمس آن را
بدهد .
مسأله 28 : كسي كه از درآمد سال خود براي عمره ثبت
نام كند و در همان سال مشرف نشود ، بايد خمس آن را بپردازد . و همين طور است اگر با
پولي كه خمس به آن تعلق گرفته و خمس آن پرداخت نشده ثبت نام كند . و در اين فرض اگر
بخواهد خمس آن را از درآمد همان سال يا سال بعد قبل از تشرّف بدهد بايد 41 آن را
بپردازد .
مسأله 29 : اگر با پول غصبي يا پولي كه خمس و
زكات آن پرداخت نشده بليط هواپيما يا وسيله مسافرتي ديگر را براي عمره تهيه كند ، هر
چند كار حرامي انجام داده و ضامن است ، ولي موجب بطلان عمره او
نمي شود .
مسأله 30 : اگر با پول غصبي يا پولي كه خمس
و زكات آن پرداخت نشده لباس احرام و لباسي كه در آن طواف واجب انجام مي دهد يا
نماز طواف مي خواند تهيه كند ،
24 |
طواف او اشكال دارد و موجب بطلان عمره مي شود .
مسأله 31 : كسي كه تاكنون خمس مال خود را نداده است ، اگر از حقوق همان سال و قبل از
گذشت سال ، لباس احرام و مصارف عمره را تأمين كند مانعي ندارد ، ولي اگر از درآمد
سالهاي قبل تهيه كند حكم غصب را دارد . و اگر شك دارد كه به اصل پول خمس تعلق گرفته
يا خير ، مي تواند با آن لباس احرام تهيه كند .
مسأله 32 : كسي كه خمس اموال خود را نداده باشد نمي تواند فقط با پرداخت خمس
مخارج عمره ، عمره خود را به صورت صحيح انجام دهد ، چون تصرف در مال متعلق خمس جايز
نيست ، و همين مقدار كه مي خواهد خمس بدهد و به عمره برود تصرف در مال غيرمخمس
است و اين كار منع از تصرف را برنمي دارد ، چون هنوز در كل مال حق امام و سادات
وجود دارد ، و تصرف در مال مشترك هم حرام است .
25 |
مسأله 33 : در فرض سابق اگر امكان پرداخت خمس
كل مال نباشد يامشكل باشدمكلف مي تواندبااجازه مرجع
تقليدخودمقداري ازمال را جدا كند و سپس خمس آن مقدار را بپردازد و با اين پول
مخمس مخارج عمره را بپردازد .
مسأله 34 : در فرض سابق
مي تواند مقداري از اموال خود را به قصد خمس به مرجع تقليد يا وكيل او بدهد تا
بعد از قبول به خودش قرض بدهند ، كه در اين فرض مي تواند آن مقدار را صرف مخارج
حج يا عمره كند .
مسأله 35 : همراه داشتن پول يا اشياء
متعلق خمس در عمره ، حتي در طواف و نماز طواف موجب بطلان عمره
نمي شود .
مسأله 36 : شخصي كه در حين خريد لباس احرام
نمي دانسته پولش غيرمخمس است و با آن لباس خريده و محرم شده و اعمال انجام
داده اعمال او صحيح است . ولي خمس پولي را كه مصرف كرده مديون است و بايد
بپردازد .
26 |
مسأله 37 : حاجي اگر قبل از رسيدن سال خمسي اش
ازدرآمد سال خودسوغات خريد و پس از خريد ، سال خمسي
اوفرارسيد ، چنانچه سوغات در حد شأن او باشد خمس ندارد .
عمره كودكان
مسأله 38 : بر كودك
مميز مستحب است عمره بجا آورد ، و عمل او صحيح است هر چند بدون اجازه وليّ
او باشد .
مسأله 39 : مستحب است وليّ ، كودك غير مميز
خود را محرم كند ، يعني لباس احرام به او بپوشاند و به نيت انجام عمره اگر
مي شود تلبيه را به او تلقين كند و گرنه خودش بجاي او بگويد .
مسأله 40 : مقصود از « وليّ » در مسأله قبل وليّ شرعي مي باشد ، و
در اين مورد مادر كودك ملحق به وليّ شرعي است .
27 |
مسأله 41 : بعد از آنكه كودك محرم شد وليّ بايد او را از
محرمات احرام باز دارد . و اگر مميز نيست رعايت محرمات احرام او بر عهده وليّ
است .
مسأله 42 : يكي از محرمات احرام كه سايه قرار دادن
است ، و احكام آن در جاي خود خواهد آمد ، اختصاص به مردان دارد ، و اين حكم شامل
كودكان نمي شود .
مسأله 43 : كفاره محرمات احرام كودك
غير مميز بنابر اقوي در صيد و بنابر احتياط واجب در غير صيد بر وليّ كودك
است .
مسأله 44 : وليّ پس ازاحرام كودك بايد او
را وادار كند كه تمام اعمال عمره راانجام دهد ، ودر اعمالي كه نياز به
طهارت ووضودارداحتياطاً بايد كودك را وضو بدهد و پاك نگاه دارد .
مسأله 45 : اگر كودك در اثناي طواف بخوابد يا محدث شود ، بنابر
احتياط پس از تطهير و وضو دادن كودك طبق مسأله 214 عمل شود .
28 |
مسأله 46 : اگربعدازطواف متوجه شوند كودك محدث شده ، ولي
ندانند كه حدث در حال طواف بوده يابعدازآن ، اعتنانكنند و طواف صحيح است .
مسأله 47 : اگر در اثناي طواف يا بعد از آن يقين كنند كه كودك در
بين طواف محدث شده ، ولي ندانند دور چندم بوده ، احتياطاً طواف باطل است ، و بنابر
احتياط واجب پس از تطهير و وضو دادن كودك ، دوباره او را طواف دهند .
مسأله 48 : چون تمام شرايط طواف در كودك نيز بايد مراعات شود ، لذا
شخصي كه كودك را در آغوش گرفته و طواف مي دهد بايد طوري او را نگهدارد كه شانه
چپ كودك به طرف كعبه باشد .
مسأله 49 : اگر كودك غير مميز
در حال سعي خوابش ببرد مانعي ندارد ، و مي توانند در همان حال سعي او را اتمام
كند ، چون نيتِ سعيِ كودكِ غيرمميز با سعي دهنده است ، و طهارت نيز در سعي شرط
نيست .
29 |
اعمال عمره مفرده
عمره مفرده از هفت جزء تشكيل شده است كه عبارت است از :
1 ـ احرام .
2 ـ طواف .
3 ـ نماز طواف .
4 ـ سعي .
5 ـ حلق يا تقصير .
6 ـ طواف نساء .
7 ـ نماز طواف نساء .
30 |
احرام
مسأله 50 : هنگام احرام
مراعات چهار چيز واجب است :
1 ـ ميقات ( محلّ احرام ) .
2 ـ نيّت .
3 ـ پوشيدن
لباس احرام .
4 ـ تلبيه .
ميقات ( محل
احرام )
مسأله 51 : كسي كه از راه دور به مكه
مشرف مي شود و از ميقات عبور مي كند براي عمره مفرده بايد از يكي از
مواقيت معروفه كه در مسأله بعد ذكر مي شود محرم شود .
مسأله 52 : مواقيت معروفه عبارتند از :
1 ـ مسجد شجره
( ذوالحليفه ) و آن ميقات كساني است كه از مدينه منوّره به مكه
مي روند .
31 |
2 ـ وادي عقيق ، و آن ميقات كساني است كه از راه عراق و نجف
به مكه مي روند .
3 ـ قرن المنازل ، و آن ميقات كساني
است كه از راه طائف به مكه مي روند .
4 ـ يلملم ، و آن
ميقات كساني است كه از راه يمن به مكه مي روند .
5 ـ
جحفه ، و آن ميقات كساني است كه از راه شام به مكه مي روند .
مسأله 53 : احتياط واجب آن است كه داخل مسجد شجره محرم شوند ، ولي در
بقيه مواقيت احرام از همان محل كافي است .
مسأله 54 : احرام
از تمام مسجد شجره فعلي صحيح است و لازم نيست حتماً در قسمت مسجد قديم
باشد .
مسأله 55 : جنب و حائض مي تواند در حال عبور از
مسجد محرم شود ، و نبايد در مسجد مكث كند .
32 |
مسأله 56 : جنب و حائض اگر نتواند در حال عبور از مسجد
محرم شود بايد نزديك مسجد محرم شود و نياز به تجديد احرام در جحفه ندارد .
مسأله 57 : كسي كه داخل مكه است يا از راه دور به مكه مشرف
مي شود ولي از ميقات عبور نمي كند ـ مثلاً با هواپيما يا كشتي به جده
مي رود ـ براي عمره مفرده مي تواند از ادني الحل ( تنعيم يا حديبيه يا
جعرانه ) محرم شود . و لازم نيست به يكي از مواقيت معروفه برود .
مسأله 58 : كسي كه به جهت جماع يا استمنا عمره مفرده خود را فاسد
كرده است و بايد عمره مفرده ديگري انجام دهد بايد به ميقاتي كه در عمره فاسده از
آنجا محرم شده است برود و محرم شود ، و احرام از ادني الحل براي او كفايت
نمي كند ، مگر در موارد اضطرار .
مسأله 59 : تأخير
احرام براي كسي كه از يكي از مواقيت عبور مي كند جايز نيست ، مگر در موارد
اضطرار كه
33 |
مي تواند به ادني الحل رفته و از آنجا محرم شود .
مسأله 60 : تقديم احرام از ميقات صحيح نيست ، و اگر كسي قبل از ميقات محرم شود احرام
او باطل است ، لذا احرام از جدّه صحيح نيست .
مسأله 61 :
احرام قبل از ميقات با نذر صحيح است ، بنابر اين كسي كه به جدّه رفته است
مي تواند از جدّه با نذر براي عمره مفرده محرم شود .
مسأله 62 : صيغه نذر اين است كه بگويد « لِلّهِ عَليَّ اَنْ اُحْرِمَ مِنْ هَذَا المَكَانِ » يا ترجمه آنرا بگويد « براي خدا بر من است كه از اينجا
محرم شوم » .
مسأله 63 : اگر محرم شدن قبل از ميقات مستلزم
انجام عملي حرام باشد ، مثلا نتواند محرمات احرام را رعايت كند ، نذر نسبت به آن صحيح
نيست ، و در اين فرض احرام قبل از ميقات نيز محل اشكال است .
مسأله 64 : نذر زن بدون اذن شوهر صحيح نيست ، و
34 |
اگر با همين نذر قبل از ميقات محرم شود احرام او باطل است . بلي اگر زن با اجازه
شوهر به عمره مشرف شده و شوهر همراه او نيست اگر از اجازه به اصل سفر فهميده شود كه
ملحقات و لوازم آن هم مورد اجازه است ، چنانچه بر زن لازم باشد نذر كند ، نذر او در
اين فرض صحيح است .
مسأله 65 : كسي كه مي خواهد فضيلت
عمره رجبيه را درك كند اما وقت ندارد مي تواند قبل از ميقات در مدينه يا
شهرستان خود به احرام عمره رجبيه محرم شود ، سپس در ماه شعبان به مكه رفته و بقيه
اعمال عمره را انجام دهد ، كه در اين صورت فضيلت عمره رجبيه را درك
مي كند .
مسأله 66 : كسي كه عصياناً از مواقيت معروفه
بدون احرام گذشت و وارد مكه شد گرچه معصيت كرده ولي براي عمره مفرده احرام از ادني
الحل صحيح است ، و رفتن به يكي از مواقيت لزومي ندارد .
35 |
مسأله 67 : مادامي كه شخص علم يا اطمينان پيدا نكرده كه
فلان محل ميقات است يا دو شاهد عادل شهادت نداده باشند نمي تواند محرم
شود .
مسأله 68 : كسي كه محل ميقات را نمي شناسد
نمي تواند به گفته راهنما كه مي گويد فلان محل ميقات است ، محرم شود ، مگر
اينكه از گفته او اطمينان حاصل كند .
مسأله 69 :
كسي كه عمره مفرده انجام داده است اگر در همان ماه ( قمري ) از مكه خارج
شود و بخواهد در همان ماه برگردد لازم نيست محرم شود ، حتي اگر از ميقات عبور كند ،
هر چند مستحب است به نيّت فرد ديگري محرم شود و عمره ديگري انجام دهد .
مسأله 70 : كسي كه قبل از ميقات يا در ميقات بيهوش شده
وظيفه اي ندارد و ولّي يا همراهان او مي توانند او را بدون احرام از
ميقات عبور دهند . بلي اگر قبل از ورود به
36 |
حرم بهوش آيد بايد در ادني الحل محرم شود و با احرام وارد حرم شود و اعمال عمره
مفرده را انجام دهد .
نيّت
مسأله 71 : نيت يعني قصد انجام اعمال عمره ، و لازم نيست قصد كند
محرمات احرام را انجام ندهد ، بلكه اگر قصد انجام محرمات احرام را هم داشته باشد
چنانچه محرماتي باشد كه به صحت عمره ضرر نزند ، اشكالي ندارد .
مسأله 72 : لازم نيست نيت را به زبان بگويد يا حتي به قلب خطور دهد ،
بلكه انگيزه و داعي در انجام عمل مثل ساير عبادات كافي است .
مسأله
73 : در حج و عمره مستحب است كه نيت را به زبان بگويد يعني بگويد « عمره
مفرده به جا مي آورم قربة الي الله » .
37 |
مسأله 74 : احرام عمره همچون ساير اعمال آن از عبادات است ،
و بايد با نيت خالص براي اطاعت خداي سبحان ( قربة الي الله ) انجام شود ، و اگر
با ريا انجام شود موجب بطلان احرام مي شود .
مسأله 75 : نايب اگر به جهت فراموشي يا علت ديگري براي عمره مفرده به نيت خود محرم
شد ، نمي تواند دوباره به نيت منوب عنه محرم شود . بلكه بايد آن عمل را تمام
كرده ، و بعد براي انجام عمره به نيت منوب عنه محرم شود .
مسأله 76 : اگر شخص در ميقات محرم شد و بعد از ورود به مكه پشيمان شد نمي تواند
احرام خود را به هم بزند ، و قصد مُحِلّ شدن ، او را از احرام خارج نمي كند ، و
اگر كاري كه موجب كفاره است بجاآورد بايد كفاره بدهد ، و تا وقتي اعمال عمره را
انجام ندهد ، مُحِلّ نمي شود .
38 |
لباس احرام
مسأله 77 :
يكي از واجبات احرام پوشيدن دو جامه احرام است ، كه يكي لنگ و ديگري ردا ناميده
مي شود . و احتياط واجب آن است كه لباس احرام را قبل از گفتن لبيك
بپوشد .
مسأله 78 : دو جامه اي را كه بايد محرم بپوشد
مخصوص مرد است ، ولي زن قبل از تلبيه قصد كند همان لباسي را كه پوشيده لباس احرامش
باشد . و لازم نيست ندوخته باشد ، ولي احتياط مستحب آن است كه فقط در حال نيت و تلبيه
دو لباس احرام را بپوشد .
مسأله 79 : لازم نيست محرم جامه
احرام را هميشه در بر داشته باشد ، بلكه جايز است آن را عوض كند ، يا به هر علتي لخت
شود .
مسأله 80 : افضل آن است كه محرم براي طواف همان
جامه هاي احرام را كه با آن احرام بسته بپوشد .
39 |
مسأله 81 : بايد لباس احرام را به گونه اي بپوشد كه
يكي عرفاً لنگ تلقي شود ، و مستحب است ناف تا زانو را بپوشاند و ديگري رداء شمرده
شود ، و لازم است شانه و قسمتي از بدن را بپوشاند .
مسأله 82 : پوشيدن جامه احرام يك واجب تعبدي است ، لذا بايد قصد اطاعت امر الهي را
بكند ، ولي كندن لباس معمولي واجب نيست با قصد قربت باشد ، هر چند مستحب
است .
مسأله 83 : اگر عصياناً دو جامه احرام